Volkstuinen: natuur in de stad en ecologisch erfgoed

Op 11 maart jl. was er het verkiezingsdebat ‘Natuur in de Stad’. De aankondiging en het verslag ervan kun je lezen op deze website. Ook het Platform Rotterdamse Volkstuinen was uiteraard aanwezig (en een initiatiefnemer). Namens de volkstuinen werd deze pitch gegeven. De moeite waard van het lezen om je kijk op volkstuinen in de stad te verbreden!

Volkstuinen zijn Natuur in de Stad

“Goedenavond,

Namens het Platform Rotterdamse Volkstuinen mag ik vanavond het woord tot u richten. Passend bij de 5500 nuts- en volkstuinen die deze stad rijk is, begin ik met de oogst.

1. Oogst

Op 18 januari 2023 hebben we u met onze massale aanwezigheid in de Suze Groenewegzaal, laten voelen dat onze volkstuinen ons aan het hart gaan. Maar ook iets anders: dat volkstuinensterke sociale gemeenschappen zijn; dorpen in een wereldstad. In de afgelopen drie jaar hebben we met u een basis gelegd om constructief samen te werken. Met onze eigen volkstuinvisie hebben we gezaaid. In deze raadsperiode kwam er een gemeentelijke volkstuinvisie, zaten we aan overlegtafels en werden volkstuinen geborgd in MO- beleid bij sport, natuur en recreatie. Mogelijk komt er naast Sportsupport, ook Tuinsupport. Dat is een oogst om trots op te zijn. Voor u als politiek én voor ons als volkstuinen. Daarom willen wij u allereerst bedanken voor het werk dat in deze periode is verzet. Vrijwel alle politieke partijen zeggen dit keer in hun programma iets over de waarde van volkstuinen voor deze stad!

2. Crises

Ruim negentig jaar geleden, in een tijd van crisis, werkloosheid en armoede, kwamen er in West zo’n negenhonderd volkstuinen bij. Na de verwoestende oorlog leverde de wederopbouw rond het Zuiderpark bijna duizend nieuwe tuinen op. Volkstuinen bieden gezonde buitenruimte en voedsel voor vele monden. Nieuwkomers telen hier hun eigen gewassen. De groeiende welvaart maakte siertuinen steeds populairder en in de afgelopen eeuw ontstonden zo 45 groene oases in de stad.
“Regeren is vooruitzien” en dankzij de investeringen van destijds kunnen we nu, in de huidige crises, onze stad veilig, aantrekkelijk, gezond en vitaal houden. Schat ons op waarde! Volkstuinverenigingen zijn al met die toekomst begonnen.

3. 1000 hectare

De ambitie van deze raad is om in de komende 25 jaar 1000 hectare groen toe te voegen aan deze versteende, hete en verdichte stad. Dat is pure noodzaak. Wij zijn totaal afhankelijk onderdeel van ‘de natuur’ en dat wordt met de dag pijnlijker voelbaar, zelfs voor sceptici. 1000ha vitaal groen erbij kan gehaald worden door met ons samen te werken. Volkstuinen hebben nu nog geen ‘groene bestemming’. Rotterdam heeft 126 hectare volkstuinen en 9 hectare nutstuinen. Het grootste deel daarvan wordt met liefde en plezier onderhouden door vrijwilligers en daardoor huisvesten we een enorme diversiteit aan soorten. Het nieuwe Mandelapark wordt een prachtige belangrijke hotspot voor mensen, muziek en BBQ, is 2 ha groot en heel duur. De kosten voor volkstuinparken liggen aanmerkelijk lager, sterker nog; we betalen huur. Onze 135 ha worden gebruikt door 5500 leden, minstens vijftienduizend familieleden en vrienden en een groeiende groep buurtbewoners. Die komen wandelen, helpen tuinieren of komen er tot rust. Ze komen naar onze clubhuizen voor yoga, koorrepetities, klaverjas, petanque of bridge of een drankje op het terras. En als al die mensen naar huis zijn blijven de talloze
vogels, vleermuizen, vossen, nachtvlinders, uilen, insecten, bodemdieren én stroomt het overtollige water de bodem in. Onze bijdrage aan de stad kunnen wij vergroten zonder de natuur plat te trappen.

4. Partners

Crises vragen om samenwerking en ondersteuning — niet om afbraak. Wij zijn ervaren partners in het sociale groen. We hebben in de afgelopen eeuw onze eigen boontjes gedopt. Wij hebben politici nodig die onze kracht en deze kansen zien en zich niet blindstaren op cliché’s, achterhaalde aannames en vooroordelen. Kom zelf kijken en luisteren naar wat wij voor elkaar krijgen. Stimuleer natuurvriendelijk onderhoud, maak onze culturele en maatschappelijke activiteiten mogelijk door goede regelgeving en versterk de democratische en sociale betrokkenheid waar deze stad op drijft.

5. Bereikbaar

Behoud volkstuinen, werk ze niet tegen en houd ze bereikbaar voor een grote verscheidenheid aan mensen. Voor hen die het zware werk verzetten, maar niet slapend rijk worden, voor gezinnen die dankzij de tuin in de stad blijven wonen, voor bewoners van bovenwoningen in hete wijken, voor hen die meedoen, dankzij hun tuin. Ja, wij voelen eigenaarschap en dat is een voorwaarde voor een gezonde vereniging die zich inzet voor de stad. Pas de regels aan zodat wij kúnnen delen, want delen en openstellen vraagt om samenwerking, zeker ook als het gaat om handhaving en beheer.

6. Ecologisch erfgoed

Inclusief en intensief is de opdracht die we van u kregen. Meet dat voortaan af aan de ecologische rijkdom, onze sociale veerkracht en de gezondheidswinst voor de stad. De oude natuur en onze historisch gegroeide volkstuin-gemeenschappen zijn ecologisch erfgoed — en dat erfgoed moeten we beschermen én beter verbinden met de omgeving.

Dank u wel.”

Rotterdam, 11 maart, Anne Karin ten Bosch i.s.m. Joke Mulder en het Platform Rotterdamse Volkstuinen